Uitgeverij Klement

Ondanks de gigantische ontwikkeling van wetenschap en techniek, hebben we nog steeds geen vat op heel wat gebeurtenissen. We beheersen ze niet, en wel precies omdat we ze willen beheersen. Niet een extern obstakel, maar integendeel de inzet van de wil zelf verhindert de mogelijkheid van controle. Ongewild steekt hij stokken in de eigen wielen. Het is geen toeval dat de westerse cultuur deze paradoxale vorm van onbeheersbaarheid doorgaans over het hoofd heeft gezien.

Ondanks de gigantische ontwikkeling van wetenschap en techniek, hebben we nog steeds geen vat op heel wat gebeurtenissen. We beheersen ze niet, en wel precies omdat we ze willen beheersen. Niet een extern obstakel, maar integendeel de inzet van de wil zelf verhindert de mogelijkheid van controle. Ongewild steekt hij stokken in de eigen wielen. Het is geen toeval dat de westerse cultuur deze paradoxale vorm van onbeheersbaarheid doorgaans over het hoofd heeft gezien. De reden hiervoor is de overheersende grondovertuiging dat de mens de dingen in principe naar zijn of haar hand kan zetten door ze te willen. Maar dat is niet zo.

Nachtoog gaat over dergelijke merkwaardige verschijnselen van 'zelfhindering'. Iedereen krijgt er vroeg of laat mee te maken, en waarschijnlijk eerder vroeg dan laat. Wanneer ze zich voordoen, hebben we met een crisis te doen. Onveranderd doorgaan met een frontale bestorming van het doel biedt geen oplossing meer, maar brengt ons enkel nog verder in moeilijkheden. Een uitweg kan zich alleen nog via een omweg aandienen. Door een verschuiving van het nagestreefde doel, kunnen we het doel eventueel wel bereiken, maar dan niet meer rechttoe rechtaan.

Dit boek zal een aantal schuine wegen op de voet volgen en een aantal processen waarin dit verschijnsel zich voordoet nauwkeurig beschrijven. Zo bijvoorbeeld wanneer mensen met slaapproblemen zich danig inspannen om de slaap tot stand te brengen. Hier brengt een vastberaden wil geen soelaas meer, misschien wel de aandacht wegleiden van het probleem. Gelijkaardige verschijnselen doen zich evenzeer voor op een aantal gebieden van de technologische ontwikkeling. Ten slotte handelt het boek over de weerstand waarop men van tijd tot tijd stoot tijdens het wetenschappelijke en filosofische denken.

Over de onvermoede effecten van het 'ernaast denken'. Een boek over de schuinse blik als filosofische punchline.

Erik Oger (1943) studeerde sociologie en filosofie in Antwerpen, Leuven en Frankfurt am Main. Hij is gewoon hoogleraar aan de universiteit van Antwerpen. Bij dezelfde uitgevers publiceerde hij o.a. Derrida. Een inleiding en gaf hij samen met Filip Buekens een boek uit over hedendaagse Amerikaanse filosofie, Denken in alle Staten. Volgend jaar verschijnt van zijn hand een boek over het denken van Friedrich Nietzsche.

Lees verder »