Uitgeverij Klement

Mens en technologie zijn onafscheidelijk met elkaar op pad, zo heeft het wetenschaps- en techniekonderzoek van de laatste decennia overtuigend aangetoond. Niet alleen passen mensen technieken aan volgens nieuwe maatstaven, nieuwe technologie brengt andersom ook veranderingen teweeg in normen, verlangens en interactiepatronen, en zelfs in wat we als onvervreemdbaar en eigen aan mensen beschouwden, zoals het krijgen van kinderen of onze gebondenheid aan plaats en tijd in het contact met anderen.

In dit samenspel van mens, moraal en techniek lijkt weinig houvast voor het beoordelen van de veranderingen in termen van goed en kwaad. Technieken komen op, en de moraal verandert mee. Het oordeel over de ontwikkelingen is onlosmakelijk verweven met die ontwikkelingen zelf en er is geen archimedisch punt daarbuiten om ze te beschouwen.

Mens en technologie zijn onafscheidelijk met elkaar op pad, zo heeft het wetenschaps- en techniekonderzoek van de laatste decennia overtuigend aangetoond. Niet alleen passen mensen technieken aan volgens nieuwe maatstaven, nieuwe technologie brengt andersom ook veranderingen teweeg in normen, verlangens en interactiepatronen, en zelfs in wat we als onvervreemdbaar en eigen aan mensen beschouwden, zoals het krijgen van kinderen of onze gebondenheid aan plaats en tijd in het contact met anderen.

In dit samenspel van mens, moraal en techniek lijkt weinig houvast voor het beoordelen van de veranderingen in termen van goed en kwaad. Technieken komen op, en de moraal verandert mee. Het oordeel over de ontwikkelingen is onlosmakelijk verweven met die ontwikkelingen zelf en er is geen archimedisch punt daarbuiten om ze te beschouwen. In het wetenschaps- en techniekonderzoek heeft zich, als variant op Luuk van Middelaars politicide, een moralicide voltrokken. Op welke manier is het nog mogelijk oude en nieuwe constellaties van mens en techniek met elkaar te vergelijken?

In dit boek wordt aan de hand van uiteenlopende voorbeelden onderzocht wat recente technologische innovaties (zoals in de psychofarmaca, geboortetechnologie, ICT, prenatale screening, 'converging technologies') teweeg hebben gebracht in de symbolische orde van onze taal en moraliteit. De auteurs gaan op zoek naar vocabulaires die de veranderingen in de symbolische orde niet alleen zichtbaar maar ook benoembaar maken. Het doel is vooral woorden en begrippen te vinden of uit te vinden die ons helpen vat te krijgen op de genoemde ontwikkelingen en de effecten ervan. In hoeverre zijn we in staat paal en perk te stellen aan de morele indifferentie, aan de moralicide in wetenschap en techniek?

Uitdagend, prikkelend en voor een breed publiek toegankelijk boek dat het debat over de neveneffecten van bepaalde wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen ongetwijfeld opnieuw zal aanzwengelen.

Marli Huijer (1955), filosoof-arts, is hoogleraar wijsbegeerte aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Ze schreef o.m. Factor XX - vrouwen, eicellen en genen (2004) en Opnieuw beginnen - Metamorfosen in het bestaan (samen met Reinjan Mulder; 2009).
Martijntje Smits (1966) is ingenieur en filosoof. Ze doceerde aan verschillende universiteiten en is thans verbonden aan het Rathenau Instituut. Eerder verscheen van haar o.m. Monsterbezwering - De culturele domesticatie van nieuwe technologie (2002).

Verder werkten mee: Bibi van den Berg (Universiteit Tilburg), Steven Dorrestijn (Universiteit Twente), Ivo van Hilvoorde (Vrije Universiteit), Laurens Landeweerd (TU Delft), Jos de Mul (Erasmus Universiteit Rotterdam), Tsjalling Swierstra (Universiteit Twente), Govert Valkenburgh (Universiteit Maastricht), Peter-Paul Verbeek (Universiteit Twente), Koo van der Wal (Erasmus Universiteit Rotterdam), Willemine Willems (Universiteit van Amsterdam).

Lees verder »