Europa – de Romeinse weg

0
1
Europa, de Romeinse weg

Jona Lendering besprak in NRC het boek Europa – de Romeinse weg van de Franse filosoof Rémi Brague. Lees hieronder het eerste deel van de recensie. Om de volledige recensie te lezen wordt u verwezen naar de website van NRC.

Hoewel mensen verschillende biologische klokken hebben, doen we alsof iedereen ochtendmens is. Kinderen moeten vroeg naar school, ook al is bekend dat ze op dat moment weinig opnemen. Als avondmensen latere kantoortijden konden krijgen, was de ochtendspits veiliger. We houden zo vast aan een dagritme dat stamt uit een oude, agrarische samenleving, zelfs nu het, eeuwen later, contraproductief is. De koe leverde geen half werk toen ze de mens africhtte.

Het is maar één voorbeeld van de wijze waarop samenlevingen uit het verleden invloed hebben op de onze. Eeuwenlange culturele continuïteiten kúnnen bestaan. Zo bezien is het niet vreemd dat er mensen zijn die aannemen dat onze cultuur niet is geboren op het moment waarop in de vroege negentiende eeuw de industrialisatie alles veranderde, maar haar wortels eerder heeft, in de Grieks-Romeinse Oudheid.

Hoe bepaal je echter zoiets? Vaak wijst men op overeenkomsten tussen toen en nu. Er zijn talloze publicaties die de antieke erfenis zo documenteren. Teleac besteedde er ooit een cursus aan.

Een eerste probleem met deze benadering is echter dat in de praktijk vaak twee zaken worden verward. Enerzijds ondergaan we daadwerkelijke invloed op ons gedrag: in het verleden ontstane normen leiden ons, soms zelfs tegen ons belang in, in een bepaalde richting. Anderzijds is er inspiratie, waarbij we bewust aansluiting zoeken bij een culturele traditie. Hoe artificieel dit laatste eigenlijk is, zien we als iemand ongebruikelijke keuzes maakt, zoals de zwarte New Yorker in Jarmusch’ film Ghost Dog, die ervoor kiest zich door de Japanse samoerai-erecode te laten inspireren.

Lees de volledige recensie op de website van NRC.

GEEN REACTIES

LAAT EEN REACTIE ACHTER