Gelukkig worden van afhankelijkheid

0
3

Te veel vrijheid heeft geleid tot te veel ‘mijheid’, stelt de Vlaamse psycholoog Eddy Van Tilt. We moeten socialer worden, van rationalisme naar relationisme. ‘Mensen kunnen alleen overleven en gelukkig worden door hun afhankelijkheid te koesteren.’

Wanneer iemand zegt dat we niet meer op zoek moeten naar de maakbare samenleving, maar naar ‘een smaakbare samenleving’, dan gaan je tenen even krullen. In een smaakbare samenleving wil ik niet wonen. Dezelfde speler met woorden schrijft dat de westerse samenleving in de ‘overdrive-ing van de rationaliteit zit gewrongen’. En dat er in plaats van meer rationaliteit, meer ‘relationaliteit’ moet komen (mensen moeten meer gevoel voor elkaar krijgen). De schrijver betreurt het dat de traditionele ambachten tegenwoordig plaats moeten maken voor ‘de telegeleide instrumens’.

De bedenker van deze schoolmeesterachtige guitigheid is Eddy Van Tilt, een Vlaamse psycholoog en kenner van het welzijnwerk in theorie en praktijk. Het boek dat hij schreef, het vierhonderd pagina’s tellende ‘essay’ De schaduw van de verlichting. De westerse worsteling met welzijn heeft een duidelijke strekking. Om die uiteen te zetten maakt hij gebruik van alle spraakmakende psychologen, genetici, sociologen, neurologen en filosofen. Tot eigen nieuwe inzichten leidt dat niet. Nieuw zijn vooral die woordspelingen. Zo zijn Martin Luther King en Mahatma Gandhi ‘monumensen’ en heeft het te veel aan vrijheid in onze tijd geleid tot te veel ‘mijheid’. En wij mensen zijn veel te veel geobsedeerd door de waarheid, en te weinig op zoek naar de ‘waardheid’ van de dingen.

Het ‘ego’ moet middels ‘een ingrijpende culturele transitie’ een ’socius’ worden, een sociaal wezen

De westerse wereld, zo luidt Van Tilts klacht, is sinds de zeventiende eeuw door de invloed van Descartes in de ban van het rationalisme. Dat heeft tot veel moois geleid, geeft hij toe, maar is uit de hand gelopen, en nu zitten we met een verweesde samenleving waarin mensen langs elkaar heen leven. In de westerse cultuur werd geleefd volgens de egoïstische ideeën over de menselijke natuur van Thomas Hobbes. Het rationalisme heeft, afgezien van het wetenschappelijke wereldbeeld, geleid tot een verlangen naar totale beheersbaarheid, naar de maakbare samenleving, naar het dogma van de vooruitgang, naar het consumentisme en naar de neoliberale hebzucht. Van Tilt citeert Hans Jonas om dit samen te vatten: ‘So much power, so little wisdom.’

Lees de volledige recensie van Carel Peeters op de website van Vrij Nederland.

GEEN REACTIES

LAAT EEN REACTIE ACHTER