Filosofie

In de Volkskrant: ‘In de ban van Jung’

Tjeu van den Berk schreef In de ban van Jung. Nederlanders ontdekken de analytische psychologie. In de Volkskrant verscheen onderstaande recensie.

 

In 1941 verdwijnt de Amerikaanse strip Mickey Mouse uit De Telegraaf om plaats te maken voor een strip van eigen bodem: Tom Poes. Dit stripverhaal van Marten Toonder is al een aantal afleveringen op gang als een wat domme, sjokkerige, ruim in zijn pels zittende beer zijn entree maakt. Deze lawaaierige Amerikaanse immigrant met zijn ordinaire geruite jasje was door Toonder een figurantenrol en de naam Ollie toebedacht. Zo pakte het niet uit. De beer bleek meer prijs te stellen op de naam Olivier B. Bommel, wilde met heer worden aangesproken, kocht een voorvaderlijk kasteel en nam al snel de hoofdrol op zich, door aflevering na aflevering zijn onbegrepen gang te gaan, terwijl Tom Poes de ondankbare taak restte om als een gek achter hem aan te hollen en te redden wat er te redden viel.

Collectieve onbewuste
‘Dat waren allemaal dingen die ik niet zelf verzonnen had’, vertelde Toonder daar later over, ‘maar die er vanzelf inkwamen terwijl ik bezig was met het verhaal.’ Zijn conclusie: Bommel was niet een door hem verzonnen figuur die hij als een schaakstuk naar believen kon rondschuiven, maar had zijn wortels in ‘een andere wereld’. En met die andere wereld bedoelde hij het door de Zwitserse zenuwarts Carl Gustav Jung onder de aandacht gebrachte collectieve onbewuste – een soort verzamelplaats van beelden en herinneringen die terug te voeren zijn tot onze meest verre voorouders, zelfs tot de dieren waarvan we afstammen. Deze beelden en voorstellingen, Jungs archetypen, zouden de menselijke geest langs evolutionaire weg blijvend aankleven en verantwoordelijk zijn voor het opdoemen van steeds weer dezelfde symbolen en patronen – zoals de wijze oude man, de moeder, de ring – in de meest uiteenlopende culturen over de hele wereld.

 

Klik hier voor de volledige recensie in de Volkskrant.

Deel:

Geef een reactie