Filosofie

Sleutelen zullen we!

Dit voorjaar houdt de filosoof Jos de Mul drie lezingen die zijn gebaseerd op het door hem geschreven Essay voor de Maand van de Filosofie 2014, Kunstmatig van nature. Onderweg naar Homo sapiens 3.0. De lezingen handelen over de impact van genetica, neurotechnologie en robotica voor de toekomst van de mens, en worden na afloop in Trouw gepubliceerd. De eerste daarvan vond dinsdag 21 januari 2014  plaats in het Academiegebouw van de Universiteit Utrecht. U leest de tekst van dit essay hieronder. De tekst van de tweede lezing vindt u hier.

De twintigste eeuw was met de auto, het vliegtuig, de telefoon, de kerncentrale, de computer en de televisie de eeuw van de fysica. Wanneer we kijken naar de omvang en de snelheid van de ontwikkelingen in de genetica, dan heeft het er alle schijn van dat de eenentwintigste de eeuw die van de biotechnologie wordt. De ontwikkelingen op dat terrein zullen grote economische, maatschappelijke en ethische implicaties hebben.

In de afgelopen decennia is het DNA-onderzoek verschoven van de analoge wereld van de biologie naar de digitale wereld. Zo kunnen  computerprogramma’s als Biospice niet alleen simulaties maken van processen in bestaande cellen, ze kunnen ook het gedrag van gemodificeerde genen en genetische netwerken in silico (met behulp van een computersimulatie) analyseren en voorspellen. Wat programmeerbaar is, kunnen wetenschappers in veel gevallen ook in vitro (in de reageerbuis) en in vivo (in levende organismen) realiseren, door middel van genetische modificatie van bestaande organismen of de productie van synthetische organismen. Het onderzoek is de afgelopen jaren verschoven van het lezen naar het schrijven van de genetische code.

De synthetische biologie probeert in vitro cellen vanaf de grond af op te bouwen door het gebruik van biologische bouwstenen zoals nucleotiden en aminozuren. Het ‘open biologie’ BioBricks-project volgt deze van onderaf methode; iedereen kan gebruik maken van deze uitdijende elektronische catalogus van gestandaardiseerde biobouwstenen.

Vaak worden de verschillende benaderingen gecombineerd. In 2010 bouwden onderzoekers van het J. Craig Venter Institute een volledig synthetische kopie van het erfelijk materiaal van de bacterie Mycoplasma genitalium in een andere bacterie. Ze lieten dit ‘besturingssysteem’ de controle over de cel overnemen. Dat is nog geen scheppen van leven ­(hoewel sommige krantenkoppen dat beweerden), maar dat scheppen lijkt slechts een kwestie van tijd te zijn.

De synthetische biologie is niet alleen gericht op het reconstrueren van leven zoals we dat op aarde kennen, maar ze maakt ook nieuwe levensvormen. Daartoe wordt het DNA, waaruit alle leven op aarde is opgebouwd, aangepast (extended DNA of xDNA) en zelfs hele nieuwe ‘letters’ (basen) die op aarde niet voorkomen, aan het genetisch alfabet toegevoegd (xeno-nuclear acids ofwel XNA). Met de methodische teelt van gewassen en dieren veranderde de natuurlijke selectie al in een kunstmatige selectie van natuurlijke elementen, in deze alien genetics loopt dit uit op een kunstmatige selectie van kunstmatige elementen.

De ontwikkeling van de biotechnologie kent veel drijfveren. Eén daarvan is de toename van de wereldbevolking van circa een miljard rond 1800 via drie miljard in 1960 naar zeven miljard nu. Die aanwas vraagt om méér voedsel en energie; tekorten en roofbouw op landbouwgronden liggen op de loer.

Tienduizend jaar geleden, in de Nieuwe Steentijd, deed dat zich ook voor, nadat de jagende en verzamelende mens zich vanuit Afrika over de hele aarde had verspreid. Doordat verdere verspreiding niet mogelijk was en prooidieren schaarser werden door klimaatverandering en jacht, ontstond op meerdere plaatsen op de wereld een ‘agrarische revolutie’. Dankzij landbouw en veeteelt kon de wereldbevolking (van toen vijf miljoen mensen) millennia ongestoord verder groeien. Toen de wereldbevolking in de loop van het afgelopen millennium tegen een miljard liep en regelmatig werd geplaagd door massale hongersnood en sterfte, maakte de Industriële Revolutie (en de industrialisering van de landbouw en veeteelt) verdere groei mogelijk.

Met een wereldbevolking van ruim zeven miljard mensen lopen we opnieuw tegen een grens aan. Brandstof winnen uit planten biedt op termijn geen soelaas, omdat die methode ten koste gaat van areaal voor consumptiegewassen. Dan lijkt het ontwikkelen van nieuwe vormen van voedsel- en energieproductie een betere optie.

In zijn boek ‘The Sun, the Genome, and the Internet’ (1999) en het essay ‘Our Biotech Future’ (New York Review of Books, 2007) houdt de fysicus en visionair Freeman Dyson een hartstochtelijk pleidooi voor een ‘groene technologie’, met een hoofdrol voor zonne-energie, genetica en het internet. Aardse energiebronnen raken uitgeput, de zon biedt een voor menselijke begrippen onbeperkte hoeveelheid energie, die we dankzij de snelle technische ontwikkeling van zonnecollectoren steeds beter weten te benutten.

Lees het volledige essay op de website van Jos de Mul.

Deel:
VORIGE ARTIKEL

Geplaatst door - - 0 reactie
VOLGENDE ARTIKEL

Geplaatst door - - 0 reactie

Geef een reactie